Тупак Шакур өлтірілгеннен 30 жыл өткен соң Duane Davis 40 жылға бас бостандығынан айырылды, жаза өмір бойына дейін ұзартылуы мүмкін. Резонансты істің егжей-тегжейі.
АҚШ соты музыка тарихындағы ең атышулы ашылмаған қылмыстардың бірі бойынша үкім шығарды. South Side Compton Crips қылмыстық тобының бұрынғы жетекшісі, 63 жастағы Дуэйн «Keffe D» Дэвис (Duane Davis) рэпер Тупак Шакурды (Tupac Shakur) өлтіруді ұйымдастырғаны үшін 40 жылдан өмір бойына дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырылды. Үкім 2026 жылғы 13 қазанда Лас-Вегаста жарияланды — музыканттың қаза тапқанына тура үш онжылдық өткен соң.
Дэвис Тупактың өліміне қатысты іс бойынша сотталған алғашқы әрі әзірге жалғыз адам болды. Тергеу оны тікелей оқ атқан адам деп санамаса да, алқабилер шабуылды дайындаудағы негізгі рөлі дәлелденді деген қорытындыға келді. Айыптау тарапының нұсқасы бойынша, дәл Дэвис қылмысқа қатысушыларды қарумен қамтамасыз етіп, рэпер отырған көлікті қууды ұйымдастырған.
Үш онжылдықтан кейін шыққан үкім
Үкімді Кларк округтік сотының судьясы Карли Кирни (Carli Kierny) шығарды. 31 тамызда алқабилер Дэвисті атыс қаруын қолдана отырып жасалған бірінші дәрежелі кісі өлтіру бойынша кінәлі деп таныды. Тағайындалған жаза бірінен кейін бірі орындалатын екі мерзімнен тұрады, олардың әрқайсысы 20 жылдан өмір бойына дейінгі бас бостандығынан айыруды көздейді.
Осылайша, ең төменгі жаза мерзімі 40 жылды құрайды. Сот сонымен қатар Дэвистің 2023 жылғы қыркүйекте ұсталғаннан бері қамауда өткізген уақытын есепке алуды бұйырды. Оның қазіргі жасын ескерсек, бұл үкім іс жүзінде қалған өмірін түрмеде өткізуі ықтимал екенін білдіреді.
Үкім жарияланған кезде судья сотталушыға тікелей сөйлеп, оның кейінгі өміріндегі өзгерістер жасалған қылмыс үшін жауапкершілікті жоймайтынын айтты.
«Сіз адамның өмірін қиып, оның бүкіл болашағын тартып алып, кейін жауапкершіліктен жай ғана жалтара алмайсыз».
Кирни Шакурдың өлімі тек оның отбасы үшін ғана емес, музыкасынан әсер алған миллиондаған адам үшін де орны толмас қаза болғанын атап өтті.
Сот отырысында рэпердің туыстары да сөз сөйледі. Оның әпкесі Секийва Шакур (Sekyiwa Shakur) қайғылы оқиғаның ұзақ жылдарға созылған психологиялық салдары, соның ішінде депрессия мен жарақаттан кейінгі күйзеліс бұзылысы туралы айтты. Отбасы мүшелері Дэвиске барынша қатаң жаза беруді талап етті.
Сотталушының өзі кісі өлімі үшін қылмыстық жауапкершілікті әлі де мойындамайды. Оның адвокаты Майкл Санфт (Michael Sanft) сот шешіміне шағымдануға ниетті.
1996 жылғы 7 қыркүйекте Лас-Вегаста не болды
1996 жылғы 7 қыркүйек кешінде Тупак Шакур Лас-Вегастағы MGM Grand аренасында Майк Тайсон мен Брюс Селдон арасындағы бокс жекпе-жегін тамашалады. Рэпермен бірге Death Row Records өкілдері, оның ішінде лейбл басшысы Мэрион «Suge» Найт (Marion «Suge» Knight) болды.
Жекпе-жектен кейін қонақүйде Шакурдың айналасындағы адамдар мен Baby Lane лақап атымен танымал Орландо Андерсон (Orlando Anderson) арасында жанжал шықты. Андерсон Дуэйн Дэвистің жиені болған және South Side Compton Crips тобымен байланысы болған.
Прокуратураның нұсқасы бойынша, Андерсонға жасалған шабуыл кейінгі кек алудың тікелей себебіне айналған. Дэвис кек алуға шешім қабылдап, қару тауып, серіктерімен бірге Шакур мен Найтты іздеуге шыққан.
Сол кеште кейінірек Тупак Suge Knight жүргізіп келе жатқан BMW көлігінің алдыңғы жолаушылар орнында отырған. Көлік Flamingo Road пен Koval Lane қиылысының маңында қызыл шамға тоқтағанда, жанына ақ түсті Cadillac келген. Сол көліктен оқ атылған.
Шакур бірнеше оқ жарақатын алды, ал Найт та жараланды, бірақ аман қалды. Рэпер University Medical Center of Southern Nevada ауруханасына жеткізілді. Дәрігерлердің барлық күш-жігеріне қарамастан, Тупак Шакур 1996 жылғы 13 қыркүйекте, шабуылдан алты күн өткен соң, 25 жасында қайтыс болды.
Ол кезде тікелей оқ атқан адамның кім екенін анықтау мүмкін болмады. Көптеген куәгер айғақтарына, полиция тексерулеріне және іске қатысы болуы мүмкін адамдардың ашық мәлімдемелеріне қарамастан, ондаған жыл бойы іс бойынша ешкімге айып тағылған жоқ.
Дэвистің өз мәлімдемелері істің ашылуына қалай көмектесті
Тергеудің ең ерекше қырларының бірі — Дэвиске қарсы негізгі дәлелдердің бір бөлігі оның өз әңгімелерінен пайда болғаны.
2008 жылы бұрынғы топ мүшесі тергеушілерге кісі өлімінің мән-жайын егжей-тегжейлі айтып берген. Оның сөзінше, Cadillac көлігінің артқы орындығында отырған Орландо Андерсон оқ атқан.
Дэвис құқық қорғау органдарымен жасалған келісім шарттары оны қылмыстық қудалаудан қорғайды деп есептеген. Алайда кейін бұл уағдаластықтардың заңдық күші мен ауқымы сот талқылауының тақырыбына айналды.
2019 жылы Дэвистің Compton Street Legend атты естелік кітабы жарық көргеннен кейін іс қайтадан үлкен резонанс тудырды. Кітапта ол сол түндегі оқиғаларды сипаттап, көліктің ішінде болғанын растады және MGM Grand-тағы жанжалдан кейін Шакурды іздеу қалай жүргенін баяндады.
Айыптау тарапы бұл мәлімдемелерді дәлелдеме базасының маңызды бөлігі ретінде пайдаланды. Тергеу сондай-ақ куәгер айғақтарына және жылдар бойы жиналған материалдарға сүйенді.
Қорғау тарапы Дэвис бұл оқиғаларды жұрт назарын аудару және естеліктер кітабының коммерциялық табысын арттыру үшін әдейі әсірелеген деп мәлімдеді. Адвокаттар сонымен қатар өз клиентін оқ ату әрекетімен тікелей байланыстыратын нақты заттай дәлелдердің жоқ екенін атап өтті.
Алайда алқабилер прокуратураның уәжімен келісті: Дэвис өзі тікелей оқ атпаған күннің өзінде, оның әрекеттері оны кісі өлімі үшін жауапты деп тануға жеткілікті болған.
Ол 2023 жылғы қыркүйекте Лас-Вегаста қамауға алынды. Үш жылға жуық уақыт өткен соң, ұзақ сот процесінен кейін алқабилер айыптау үкімін шығарды.
Тупактың өлімі және Шығыс пен Батыс жағалау арасындағы текетірес
Тупак Шакурдың өлімі америкалық hip-hop сахнасының екі ірі орталығы — Нью-Йорк пен Лос-Анджелес арасындағы өткір текетірес кезеңінде болды.
Батыс жағалауда Death Row Records үлкен рөл атқарды. Бұл лейблмен Тупак, Dr. Dre және Snoop Dogg жұмыс істеді. Ал Шығыс жағалаудың ең ықпалды тұлғаларының бірі Bad Boy Records-пен байланысты, The Notorious B.I.G. деген атпен танылған Кристофер Уоллес (Christopher Wallace) еді.
Шакур мен Уоллес арасындағы жеке жанжал, олардың айналасындағы адамдар арасындағы қақтығыстар және агрессивті медиа ахуал hip-hop қауымдастығындағы шиеленісті күшейтті.
1997 жылғы 9 наурызда, Тупак қайтыс болғаннан кейін алты айға жетпей, The Notorious B.I.G. те атып өлтірілді — бұл жолы Лос-Анджелесте. Екі кісі өлімі америкалық рэп тарихындағы ең қайғылы кезеңдердің бірінің символына айналды.
Сонымен бірге Дэвиске қатысты сот ісі Шакурға жасалған шабуылдың тікелей себебін нақтырақ айқындауға мүмкіндік берді. Айыптау нұсқасы бойынша, кісі өлтіру Орландо Андерсонның соққыға жығылуына жауап ретінде жасалған кек болған және бәсекелес дыбыс жазу компаниялары арасындағы дәлелденген қастандықтың нәтижесі емес.
Бұл айырмашылық маңызды: музыкалық сахналар арасындағы ұзаққа созылған қақтығыс жалпы тарихи ахуалды қалыптастырғанымен, ол нақты әртістердің немесе лейбл басшыларының кісі өліміне қатысын өздігінен дәлелдемейді.
Тупак Шакурдың мұрасы
Қайтыс болған сәтінде Тупак Шакур АҚШ-тағы ең танымал рэперлердің бірі ғана емес еді. Оның музыкасы жеке тәжірибені, әлеуметтік сын-пікірді, зорлық-зомбылық пен кедейлік туралы оқиғаларды, сондай-ақ нәсілдік теңсіздік пен америкалық қалалық қауымдастықтар өмірі туралы ойларды біріктірді.
1996 жылғы ақпанда ол All Eyez on Me қос альбомын шығарды. Бұл жұмыс gangsta rap тарихындағы ең маңызды альбомдардың біріне айналды. «California Love», «Ambitionz Az a Ridah» және «2 of Amerikaz Most Wanted» секілді композициялар оның супер-жұлдыз мәртебесін нығайтты.
Сол жылы Шакур The Don Killuminati: The 7 Day Theory альбомына арналған материал жазды. Альбом оның өлімінен кейін Makaveli бүркеншік атымен жарық көрді.
Оның дискографиясы қайтыс болғаннан кейінгі релиздер арқылы толықтырылуын жалғастырды, ал «Changes», «Dear Mama» және «Keep Ya Head Up» секілді туындылар hip-hop аудиториясынан әлдеқайда кең ортада өзектілігін сақтап қалды.
2017 жылы Тупак Шакур қайтыс болғаннан кейін Rock & Roll Hall of Fame құрамына енгізілді. Оның шығармашылығы жаңа буын рэп орындаушыларына әлі күнге дейін ықпал етіп келеді. Олар үшін Шакур коммерциялық табысты, жеке ашықтықты және әлеуметтік ойды бір шығармашылықта үйлестіре алған тұлға болып қала береді.
Бұл үкім hip-hop тарихы үшін нені білдіреді
Дуэйн Дэвистің сотталуы шамамен 30 жыл бойы музыка индустриясындағы ең көп талқыланған ашылмаған қылмыстардың бірі болып келген тергеудің ең маңызды заңдық қорытындысына айналды.
Іс қылмыс жасалғаннан кейін ондаған жыл өтсе де, қылмыстық қудалау әлі де мүмкін екенін және қылмысқа қатысы болуы мүмкін адамдардың ашық түрде айтқан сөздері кейін шешуші дәлелге айналуы ықтимал екенін көрсетті.
Сонымен бірге бұл үкім кісі өлімінің барлық мән-жайы түпкілікті анықталды дегенді білдірмейді. Сот Дэвисті шабуылды ұйымдастырушы ретінде жауапты деп таныды, ал тікелей оқ атқан адамның кім екені куәгер айғақтарының бөлек әрі күрделі тарихымен байланысты. Дэвис айыптау үкімін қайта қаратуға ұмтылмақ.
Музыканттың отбасы үшін сот шешімі үш онжылдық бойы сезіліп келе жатқан ауыр жоғалтуға байланысты жауапкершіліктің көптен күткен ресми мойындалуы болды. Ал hip-hop тарихы үшін бұл сол дәуірдің ең қаралы тарауларының біріне заңдық тұрғыдан нүкте қойды, дегенмен 1996 жылғы қыркүйек оқиғаларына қатысты барлық сұраққа толық жауап берілген жоқ.
