Алла Пугачёва
Георгий Викторович Делиев — 1960 жылғы 1 қаңтарда Херсонда дүниеге келген украиналық актер, режиссер, сценарист, комик, суретші және музыкант. Оның өміріндегі басты шығармашылық жоба — Одессаның «Маски» комик-труппасы, онда Делиев ондаған жыл бойы көркемдік жетекші, режиссер және актер ретінде жұмыс істеп келеді. Көпшілікке ол ең алдымен «Маски-шоу» телехикаясы арқылы танымал, алайда оның шығармашылық өмірбаяны әлдеқайда кең: пантомима, театр, авторлық кино, Кира Муратованың фильмдері, рок-музыка және кескіндеме. 2002 жылы Делиевке Украинаның еңбек сіңірген әртісі, ал 2009 жылы Украинаның халық әртісі атағы берілді.
Сәулет, пантомима және алғашқы өнер көрсетулер
Делиев педагогтар отбасында өсті. 1977 жылы ол Одесса инженерлік-құрылыс институтының сәулет факультетіне түсіп, оны 1982 жылы тәмамдады. Студенттік жылдар оның кейінгі өмір жолын айқындады: сәулетпен қатар ол пантомима мен клоунадаға қызығып, Одессадағы театр студияларында шұғылданды.
1970 жылдардың соңында Делиев пантомима, пластикалық театр және рок-музыканы біріктірген қойылымдарға қатысты. Кейін ол Мәскеу, Ленинград және Таллинде гастрольдік сапармен көрсетілген «Девушка и смерть» және «Голос Аэлиты» спектакльдеріндегі жұмысын еске алған. Дәл осы кезеңде пластикалық театрға деген қызығушылығы студенттік әуестіктен кәсіби бағытқа айналды.
Институттан кейін Делиев біраз уақыт мамандығы бойынша жұмыс істеді. 1982–1984 жылдары Пятигорск пен Кишинёвта сәулетші болып еңбек етіп, сонымен бірге пантомима театр студияларын ұйымдастырды. Осы кезеңде ол сахналық өнермен кәсіби түрде айналысуды жалғастырып, Вячеслав Полуниннің «Лицедеи» театрымен жұмыс істеді.
Полунинмен таныстық Делиев үшін маңызды шығармашылық мектептердің біріне айналды. Оны классикалық пантомима мен клоунада ғана емес, сюрреалистік театр, абсурд, музыкалық спектакль және физикалық комедиямен еркін жұмыс істеу тәсілі қызықтырды. Кейін осы үйлесім «Маски» труппасының көркемдік тілінің негізіне айналды.
Кәсіби «Маски» труппасының қалыптасуы
1984 жылы Делиев Одесса филармониясы жанындағы «Маски» пантомима және клоунада ансамбліне қосылды. Өз естеліктері бойынша, ұжымға ол студент кезінен бірге пантомимамен айналысқан әртістердің бір бөлігі келген. Делиев актер ретінде қабылданып, көркемдік жетекші болып тағайындалды; кейін режиссерлік жұмыстың да елеулі бөлігін өз қолына алды.
Сондықтан «Маски» тарихын Делиевтің топты жалғыз өзі құруымен емес, Одессадағы мимдер мен клоундар ортасының кәсіби ансамбльге айналуымен байланыстырған дұрыс. Ұжымның классикалық келбетін қалыптастырған әртістер қатарында Борис Барский, Владимир Комаров, Александр Постоленко, Наталья Бузько және басқа қатысушылар болды.
Алғашқы бағдарламалар негізінен пантомима, пластикалық комедия, гротеск және сөзсіз орындалатын нөмірлерге құрылды. Мұндай тіл ұжымға көрерменнің қай тілде сөйлейтініне қарамастан, кең аудиториямен жұмыс істеуге мүмкіндік берді. «Маски» эстетикасында дыбыссыз кино, цирк клоунадасы, комедия дель арте, абсурд театры және заманауи эстрада тоғысты.
1986 жылы Делиев Бүкілодақтық эстрада әртістері байқауының лауреаты атанды. Сонымен қатар кәсіби білімін жалғастырып, 1986–1989 жылдары Мәскеудегі Мемлекеттік театр өнері институтының эстрада режиссурасы факультетінде оқыды.
Театрлық нөмірлерден «Маски-шоуға» дейін
Теледидар біртіндеп «Маски» труппасын Одессадан тыс жерлерге де танытты. Ұжымның алғашқы телевизиялық табыстарының бірі «Мана-Мана» нөмірі болды. Делиевтің естеліктері бойынша, бұл көрсетілімнен кейін труппаның танымалдығы күрт өсті. Ұжым жиі гастроль жасап, сахналық комедияны қысқа телевизиялық оқиғалар форматына бейімдей бастады.
1990 жылдардың басында «Маски-шоу» жобасы пайда болды. 1992 жылдан бастап Делиев шамамен сексен телевизиялық комедиялық фильм түсіріп, режиссер-қоюшы, сценарист және негізгі актерлердің бірі болды. Кәдімгі телевизиялық скетч-шоудан айырмашылығы, көптеген шығарылым тұтас тақырып пен визуалды драматургиясы бар аяқталған оқиғалар түрінде құрылды.
Әсіресе оқиғасы ауруханада, әскерде, үйлену тойында, пойызда, сотта, түрмеде және көрерменге бірден таныс басқа жағдайларда өтетін циклдер танымал болды. Репликалар аз қолданылып, негізгі комедия мимика, қозғалыс, монтаж, музыка, дыбыстық эффектілер және кейіпкерлердің физикалық әрекеттестігі арқылы құрылды.
Дәл осы қағида «Маски-шоуды» Украинадан тыс жерде де түсінікті етті. Делиев пантомима тәжірибесін телевизиялық монтаж мүмкіндіктерімен біріктіріп, салыстырмалы түрде қарапайым тұрмыстық жағдайларды эксцентрикалық шағын фильмдерге айналдырды.
«Семь дней с русской красавицей» және жеке режиссура
«Маскимен» қатар Делиев толықметражды кинода да өзін сынап көрді. 1990 жылдардың басында ол «Семь дней с русской красавицей» комедиясында режиссер, сценарист және актер ретінде жұмыс істеді. Фильм «Маски» әртістерінің тікелей қатысуымен түсіріліп, олардың гротескілі театр эстетикасын толықметражды кино форматына көшірді.
Кейін Делиев театрлық және экрандық жұмыстарды қоюды жалғастырды, сонымен қатар оның драмалық киноактер ретіндегі мансабы барған сайын айқынырақ дами бастады.
Кира Муратова және «Настройщик»
Делиев фильмографиясында режиссер Кира Муратовамен ынтымақтастық ерекше орын алады. Ол «Второстепенные люди», «Чеховские мотивы» және «Настройщик» фильмдерінде ойнады. Бұл жұмыстар әртісті әдеттегі телевизиялық грим мен эксцентрикалық клоунададан тыс қырынан көруге мүмкіндік берді.
2004 жылғы «Настройщик» фильмінде Делиев басты рөлдердің бірін — пианино баптаушы әрі алаяқ Андрейді сомдады, фильм сюжеті осы кейіпкер төңірегінде өрбиді. Осы рөлі үшін ол «Стожары-2005» кинофестивалінде үздік ер адам рөлі үшін марапат алды.
Сол кезеңде ол режиссер Ульрике Оттингер түсірген неміс «Двенадцать стульев» экранизациясында Остап Бендерді сомдады. Фильм 2004 жылы шығып, Ильф пен Петров романының ерекше экрандық нұсқаларының біріне айналды.
Кейінгі жылдары Делиев кино мен телехикаяларда ойнауын жалғастырды. Оның елеулі жұмыстарының арасында «Мелодия для шарманки», «Вечное возвращение», «Донбасс», «Одесский подкидыш», «Крепость Хаджибей», «Козаки. Абсолютно брехлива історія» сериалы және «Юрчишины» комедиялық жобасы бар.
«Дом клоунов» және «Маски» труппасының театр өмірі
Телевизиялық танымалдыққа қарамастан, «Маски» театрдан бас тартқан жоқ. 2003 жылы Одессада ұжымның жеке театр орталығы — Ольгиевская көшесіндегі «Дом клоунов» ашылды. Ашылуға орай Борис Барскийдің пьесасы бойынша Делиев қойған «Отелло» спектаклі дайындалды.
Театр сахнасында «Орфей и Эвридика», «Ромео и Джульетта», «Маски в кубе», «Нон-стоп клоун» және басқа қойылымдар көрсетілді. Олардың бәрінде ұжымға тән пантомима, пластикалық комедия және театрлық абсурд тілі сақталды.
Делиев тек орындаушы ретінде емес, режиссер ретінде де жұмысын жалғастырып, спектакльдерді нақты актерлердің даралығына қарай құрастырды. Театрлық бағыт «Маскиге» телевизиялық жобадан тәуелсіз өмір сүруге және «Маски-шоудың» ең белсенді кезеңі аяқталғаннан кейін де өз репертуарын сақтауға мүмкіндік берді.
Слава Полунинмен ынтымақтастық
Делиевтің Вячеслав Полунинмен шығармашылық байланысы оның «Лицедеимен» алғашқы жұмысынан кейін де үзілген жоқ. «Маски» жетекшісі болған соң да ол Полунин жобаларына бірнеше рет қайта оралып, оның карнавалдары мен театрлық эксперименттеріне қатысты, ал 2000 жылдардың ортасынан бастап мезгіл-мезгіл Slava's Snowshow спектаклінде өнер көрсетті.
Францияға көшкеннен кейін бұл ынтымақтастық оның сахналық қызметінің ерекше маңызды бөлігіне айналды. Делиев Полунин командасымен жұмысын жалғастырып, «Жёлтая мельница» шығармашылық орталығының қойылымдары мен іс-шараларына қатысты және Slava's Snowshow құрамында гастроль жасады.
Музыка
Музыка Делиевтің бүкіл кәсіби өмірімен қатар жүрді. Жастық шағында ол рок-музыка қолданылған қойылымдарға қатысқан, кейін жеке ән авторы, вокалист және гитарист ретінде өнер көрсете бастады. Оның шығармашылығында рок, блюз, фанк, рэп, эстрадалық ән және музыкалық театр элементтері тоғысады.
2005 жылы Одессаның евро-поп-рок тобы «Качели-Качели»-мен бірге «Хулиган с большой буквы» альбомы шықты, ал 2007 жылы — «Дубда». Үшінші «Небесный поезд» альбомы 2008 жылы аяқталып, ұсынылды. Делиев бұл жобаларда әнші ғана емес, ән авторы ретінде де жұмыс істеді.
Делиевтің танымал музыкалық жұмыстары қатарында «Я плохой», «Я реальный придурок», «Небесный поезд» және «Тумба-Буги» бар. Соңғысын ол Алёна Винницкаямен бірге жазды; композиция оның «Куклы» альбомына енді.
Осы кезеңдегі жеке жұмыстардың бірі — музыкант Алексей Большоймен бірге жазылған «Злые клоуны» әні. 2009 жылы әртістер оған арандатушылық бейнеклип түсірді, режиссері Делиевтің өзі болды. Композиция екі «клоунның» сатиралық диалогы ретінде құрылып, теледидарды, шоу-бизнесті, музыкалық сән мен бұқаралық мәдениетті әжуалады. Кейін «Злые клоуны» Алексей Большой мен Делиевтің цифрлық каталогына енді.
Әртүрлі жылдары музыкант өзінің Deliev's Band ұжымымен өнер көрсетіп, концерттік музыканы театрлық шоу элементтерімен біріктірді. Оның концерттерінде музыкалық бөлім актерлік ойынмен, гротескпен және Делиевке тән өзіндік ирониямен жиі қатар жүреді.
Георгий Делиевтің музыкалық альбомдары
- «Хулиган с большой буквы» — 2005
- «Дубда» — 2007
- «Небесный поезд» — 2008
Цифрлық каталогтарда Делиев әндерінің жинақтары мен қайта басылымдары да бар, сондықтан кейбір цифрлық релиздердің датасы материалдың бастапқы шыққан уақытынан өзгеше болуы мүмкін.
Кескіндеме
Делиевтің бейнелеу өнеріне қызығушылығы актерлік танымалдыққа дейін әлдеқайда ертерек пайда болды. Сәулет саласындағы білімі оның визуалды ойлауына әсер етті, ал уақыт өте келе кескіндеме мен графика шығармашылығының жеке бағытына айналды.
Делиев майлы бояу, акрил, акварель, тушь және пастельмен жұмыс істейді, портреттер мен сюжеттік композициялар жасайды. Оның жеке көрмелері Одесса мен Киевте өтті; Украина заманауи энциклопедиясы 2002, 2004, 2006–2007 жылдары Одессада және 2006 жылы Киевте өткен көрмелерін атап көрсетеді.
Тіпті кескіндемеде де оның театрлық ойлауымен байланыс байқалады: көптеген туынды жай ғана декоративті бейнеге емес, гротеск, ерекше кейіпкер немесе визуалды сюжетке құрылады.
Марапаттар және кәсіби мойындалу
1986 жылы Георгий Делиев Бүкілодақтық эстрада әртістері байқауының лауреаты атанды. 2002 жылы Украина президентінің жарлығымен оған «Маски» комик-труппасының көркемдік жетекшісі ретінде Украинаның еңбек сіңірген әртісі атағы берілді.
2009 жылғы 18 тамызда Георгий Делиев Украинаның халық әртісі атағын алды. Сол жарлықпен бұл атақ оның «Маскидегі» көпжылдық серіктесі Борис Барскийге де берілді.
Делиев сондай-ақ Украина Ұлттық кинематографистер одағының мүшесі. «Настройщик» фильміндегі басты рөлі үшін ол «Стожары-2005» фестивалінде марапатталған.
Жеке өмірі
Георгий Делиевтің бірінші әйелі Лариса Делиева болды, ол онымен сәулетші мамандығында оқып жүрген кезінде танысқан. Олар студенттік жылдары үйленіп, отыз жылдан астам бірге өмір сүрді. Отбасында Яна есімді қыз дүниеге келді, ол кейін өзі де сахнамен байланысты мамандықты таңдап, әкесінің жобаларына қатысты. Лариса Делиева 2012 жылы қайтыс болды.
2014 жылы Делиев өзінің музыкалық жобасына да қатысқан әнші Екатерина Скрипникке үйленді. 2015 жылы олардың Николай есімді ұлы, ал 2021 жылы екінші ұлы Лука дүниеге келді.
Ресейдің Украинаға толық ауқымды басып кіруі басталғаннан кейін Делиев отбасымен бірге Францияға көшті. 2025 жылғы сұхбатында әртіс екінші некесінің сол уақытқа қарай аяқталғанын, сонымен бірге ұлдарын тәрбиелеуге және материалдық жағынан қамтамасыз етуге қатысып жүргенін айтқан.
Франция және пантомимаға қайта оралу
Франциядағы өмір Делиевті біртіндеп мансабы басталған театр түріне қайта алып келді. Вячеслав Полунин командасымен жұмыс істеп, халықаралық аудитория алдында өнер көрсете отырып, ол қайтадан сөзсіз комедия мен пантомимаға ден қойды.
Осылайша One Fool Show спектаклі пайда болды — Делиевтің ескі және жаңа сольдық нөмірлерінен өскен бағдарлама. Бастапқыда ол қысқа моноспектакль болғанымен, біртіндеп қойылымға қызы Яна қосылып, екі кейіпкер арасында дербес драматургия қалыптасты. 2025 жылы Делиев жаңартылған спектакльді Одессаға алып келді.
Францияда тұрғанына қарамастан, әртіс Украинаға келіп тұрады. Сонымен бірге Полунин жобаларымен гастроль жасап, кескіндемемен айналысады және жеке театрлық әрі музыкалық идеяларымен жұмыс істейді. 2025 жылғы сұхбатында Делиев Францияда музыкалық ұжымын қайта құру ниеті бар екенін де айтқан.
Таңдаулы фильмография
- «Семь дней с русской красавицей» — 1990 жылдардың басы, актер, режиссер және сценарист
- «Второстепенные люди» — 2001
- «Чеховские мотивы» — 2002
- «Настройщик» — 2004, Андрей
- «Двенадцать стульев» — 2004, Остап Бендер
- «Мелодия для шарманки» — 2009
- «Вечное возвращение» — 2012
- «Донбасс» — 2018
- «Крепость Хаджибей» — 2020
- «Козаки. Абсолютно брехлива історія» — 2020
«Маски» стилі және маңызы
Украин юморлық театры тарихындағы Делиевтің басты орны «Маски» труппасының пантомима мен кәсіби клоунаданы бұқаралық телевизиялық форматқа айналдыра алуымен байланысты. Олардың комедиясы ұзақ мәтінге немесе анекдоттық монологқа сирек тәуелді болды: кейіпкер мінезі жүріс-тұрыс, бет әлпеті, костюм, монтаж, дыбыс және физикалық әрекет арқылы ашылды.
Мұндай тәсіл «Маски-шоуды» сол кезеңдегі көптеген әзіл-сықақ бағдарламаларынан ерекшелендірді. Делиев дыбыссыз кино мен цирк клоунадасының тәсілдерін пайдаланып, оларды заманауи жағдайларға — ауруханаға, әскерге, қылмыстық оқиғаға немесе отбасылық комедияға көшірді. Телевизиялық камера ірі пландар, жылдам монтаж және музыка арқылы пантомиманың әсерін күшейтуге мүмкіндік берді.
Сонымен бірге Делиев ешқашан өзін тек телевизиялық комик рөлімен шектеген жоқ. Сәулеттік білімі, пантомима мектебі, Вячеслав Полунинмен жұмыс тәжірибесі, авторлық кино, музыка және кескіндеме оны әлдеқайда кең ауқымды әртіс ретінде қалыптастырды. Бір адамның театрды басқаруы, Кира Муратова фильмдерінде ойнауы, гитарамен рок-әндер орындауы және өз картиналарын көрмеге қоюы оның шығармашылық ауқымын айқын көрсетеді.
Дәл осы көпқырлылық Георгий Делиевтің шығармашылық өмірбаянын ең жақсы сипаттайды. «Маски-шоу» оны миллиондаған көрерменге танытты, бірақ оның өнерінің негізінде әлдеқайда көне дәстүр — пантомима, клоунада және визуалды театр жатыр. Ол осы дәстүрге бүкіл мансабы бойы қайта-қайта оралды: Одессадағы студенттік қойылымдар мен алғашқы «Маскиден» бастап Слава Полунинмен ынтымақтастық пен One Fool Show-ға дейін.
