Смысловые галлюцинации
Линда — ресейлік әнші, ән авторы және суретші, посткеңестік альтернативті поп-сахнаның ең өзіндік өкілдерінің бірі. Әртістің шын аты — Светлана Львовна Гейман. Ол 1977 жылғы 29 сәуірде Қазақ КСР-інің Кентау қаласында дүниеге келген.
Линданың шығармашылығында электрондық музыка, альтернативті рок, трип-хоп, этникалық сарындар, индастриал, арт-поп және готикалық эстетика тоғысады. Оған кең танымалдық әкелген әндер қатарында «Мало огня», «Круг от руки», «Северный ветер», «Ворона», «Марихуана», «Никогда», «Цепи и кольца», «Агония» және «Беги» бар.
Балалық шағы және алғашқы музыкалық әсерлері
Светлана Гейман Қазақстанның оңтүстігіндегі өнеркәсіптік қала Кентауда дүниеге келген. Әншінің естеліктеріне сәйкес, бала кезінде естіген алғашқы музыкалық аспаптардың бірі домбыра болған. Халық аспаптарының үні, речитативтер мен бірсарынды әуендер кейін оның этникалық музыка мен ерекше вокалдық интонацияларға деген қызығушылығына әсер етті.
Болашақ әртіс Кентауда шамамен төрт жасына дейін тұрды. Кейін отбасы Тольяттиге, одан соң Мәскеуге көшті. Жасөспірім кезінде Светлана кескіндемеге, гравюраға және әдебиетке қызықты. Өзіне жақын суретшілер мен жазушылар қатарында Михаил Врубельді, Иероним Босхты және Николай Гогольді атаған. Бұл қызығушылықтар музыкаға ғана емес, кейінгі Линда жобасының визуалдық тіліне де ықпал етті.
Музыкалық тұрғыдан өзіне әсер еткен орындаушылар қатарында әнші Nirvana, Дэвид Боуи, The Doors, Бьорк, Фредди Меркьюри және Дженис Джоплинді атаған. Алайда оның жеке шығармашылығы ешқашан бір әртіске немесе бір музыкалық бағытқа тікелей еліктеу болған емес.
Білімі және сахналық аттың пайда болуы
1993 жылы Светлана Гнесиндер атындағы мемлекеттік музыкалық училищенің вокал бөліміне оқуға түсті. Оның ұстазы Владимир Хачатуров болды. Оқу оған әртүрлі орындау мәнерлерімен жұмыс істеуге және кейін ерте сахналық бейнесінің ерекшеліктерінің біріне айналған бастапқы тұйықтығын жеңуге көмектесті.
Линда сахналық аты Максим Фадеевпен ынтымақтастық басталғанға дейін-ақ пайда болған. Оның шығу тегі Светлананы әжесі атайтын Лэйна, Лина және соларға ұқсас еркелету есімдерімен байланыстырылады.
Сол 1993 жылы жас әнші Юрмалада өткен «Поколение» телевизиялық байқауына қатысты. Сол жерде оған бұған дейін «Кино» және «Технология» топтарымен жұмыс істеген продюсер Юрий Айзеншпис назар аударды.
Алғашқы жазбалар
Мансабының бастапқы кезеңінде Линда Юрий Айзеншписпен, композиторлар Виталий Окороковпен, Владимир Матецкиймен және Андрей Мисинмен жұмыс істеді. Осы уақытта «Нон-стоп» және «Игра с огнём» композициялары жазылды.
«Игра с огнём» әніне Фёдор Бондарчук бейнебаян түсірді. Онда әнші 1990-жылдардың басындағы коммерциялық поп-эстетикаға жақын бейнеде көрінді. Бұл стилистика кейін Линданы танымал еткен қараңғы және этникалық бағыттан едәуір ерекшеленді.
«Игра с огнём» әнінің жаңа аранжировкасы жасалып жатқан кезде Линда Максим Фадеевпен танысты. Бұл кездесу 1990-жылдардағы ресейлік танымал музыкадағы ең белгілі шығармашылық одақтардың бірінің басталуына айналды.
Максим Фадеевпен ынтымақтастық
Жобаны жасауға үлкен команда қатысты. Максим Фадеев музыка мен мәтін жазып, композициялық құрылым мен жалпы бағытты қалыптастырды. «Конвой» тобы аспаптық партияларды орындады, Михаил Кувшинов дыбыс режиссурасымен айналысты, ал Наталья Фадеева әншінің сыртқы бейнесін әзірлеуге қатысты.
Линданың өзі жобаның бір ғана продюсер еңбегінің нәтижесі болмағанын атап өткен. Оның айтуынша, ол визуалдық тұжырымдамаларды, сценарийлерді және жалпы көркемдік бағытты қалыптастыруға қатысқан, ал соңғы нәтиже бүкіл команданың өзара әрекетінің арқасында пайда болған.
«Песни тибетских лам»
Дебюттік «Песни тибетских лам» студиялық альбомы 1994 жылы шықты. Оның алғашқы басты хиті «Мало огня» композициясы болды. Альбом электрондық музыканы, трип-хопты, этникалық аспаптарды, гитаралық элементтерді және ерекше вокалдық мәнерді біріктірді.
Альбом атауы оның тибеттік діни музыкадан тұрғанын білдірмейді. Ол шығармашылық топтың шығыстық тембрлерге, ритуалдық ырғақтарға, көпдауыстылыққа және мистикалық образдарға деген жалпы қызығушылығын көрсеткен.
Алғашында альбом бірден коммерциялық үлкен табысқа жеткен жоқ, бірақ оның танымалдығы біртіндеп өсті. Бейнебаяндар, концерттік қойылымдар және «Танцы тибетских лам» ремикс альбомының шығуы үлкен рөл атқарды. 1990-жылдардың ортасына қарай Линда эксперименттік жаңа орындаушыдан музыкалық сахнадағы ең көп талқыланған тұлғалардың біріне айналды.
«Ворона» және танымалдықтың шарықтау кезеңі
Екінші студиялық «Ворона» альбомы 1996 жылы шықты. Оның құрамына «Круг от руки», «Северный ветер», «Ворона», «Марихуана», «Никогда» және «Никому я тебя не отдам» әндері енді.
Музыка ауырлау, қараңғы және ауқымды бола түсті. Электрондық ырғақтар этникалық көпдауыстылықпен, гитара партияларымен, арт-рокпен, трип-хоппен және готикалық музыка элементтерімен үйлесті. Дебюттегі салыстырмалы жұмсақ этникалық эстетиканың орнына қара шаш, бозғылт грим, графикалық костюмдер және эмоциялық салқындықпен ерекшеленетін контрастылы бейне келді.
Аттас ән мен «Ворона» бейнебаяны әншінің басты визит карточкасына айналды. Альбом 1997 жылы Ресейдегі ең көп сатылған музыкалық релиздердің қатарына кірді. Әртүрлі дереккөздер оның ресми таралымын 1,5 миллионнан 2 миллион данаға дейін бағалайды.
«Ворона» музыкалық баспасөздің жоғары бағасына ие болып, кейін маңызды ресейлік альбомдар тізімдеріне бірнеше рет енгізілді. Альбом коммерциялық табыс қана емес, эксперименттік электрондық музыканың бұқаралық поп-мәдениет ішінде өмір сүре алатынын көрсеткен маңызды үлгіге айналды.
Концерттік бейнесі
Танымалдық қарқынды гастрольдік қызметпен қатар жүрді. Линданың айтуынша, ең тығыз кезеңдерде команда айына қырыққа дейін концерт өткізіп, спорт сарайларында және ірі ашық алаңдарда өнер көрсеткен.
Концерттер тек вокалдық орындауға құрылмады. Пластика, костюмдер, жарық, сценография және музыканттармен дерлік ритуалдық сипаттағы өзара әрекет маңызды рөл атқарды. Соның арқасында Линда дәстүрлі эстрадалық әнші емес, дербес музыкалық әрі визуалдық жобаның орталық тұлғасы ретінде қабылданды.
«Плацента» және Фадеев кезеңінің аяқталуы
Үшінші студиялық «Плацента» альбомы 1999 жылы шықты. Кең тараған қате пікірге қарамастан, бұл Фадеевтен кейінгі жұмыс емес: Максим Фадеев альбомның продюсері әрі негізгі материал авторы болды.
Дыбысталуы электрондырақ әрі қаталдау болды. Аранжировкаларда даунтемпо, джангл, даб және эксперименттік би музыкасының элементтері пайда болды. Альбомның негізгі композициялары қатарында «Взгляд изнутри», «Отпусти меня», «Дыханье», «Дождь» және «Золотая вода» болды.
Фадеев пен әнші командасы арасындағы шығармашылық және ұйымдастырушылық келіспеушіліктер «Ворона» табысы кезінде-ақ жинала бастаған. Продюсер жобадан 1990-жылдардың соңында кетті. Олардың соңғы ортақ әні «Белое на белом» болды, онда Линда алғаш рет мәтін авторы ретінде көрінді.
«Зрение» және дербес шығармашылық
«Зрение» альбомы 2001 жылы ұсынылып, жаңа кезеңнің басталуын белгіледі. Линда гитарист әрі композитор Евгений Поздняковпен жұмыс істей отырып, ән жазуға белсендірек араласа бастады. Бұл кезеңнің негізгі композициялары қатарында «Две улитки», «Шоколад и слеза», «Небо льёт» және «Лихорадка в темноте» болды.
Альбом электрондық және альтернативті негізін сақтады, бірақ ірі радиохиттерге азырақ бағытталды. Осы кезеңде Линда біртіндеп орындаушы ғана емес, дербес автор ретінде де қалыптасты.
«Цепи и кольца» және «АтакА» альбомы
2000-жылдардың басында Линда Universal Music-пен келісімшарт жасасты. Сол кезеңдегі ең елеулі жаңа релиздердің бірі «Цепи и кольца» әні болды, оның орыс және ағылшын тілдеріндегі нұсқалары дайындалды.
Композиция 2004 жылы шыққан «АтакА» альбомына енді. Альбом альтернативті рокты, электрондық музыканы және тікелей гитаралық дыбысты біріктірді. Оның құрамына сондай-ақ «Агония», «Беги», «Боль» және «Толкай на любовь» әндері кірді.
«АтакА» Линданың кең аудиторияға қайта оралуындағы маңызды кезең болды. Сонымен қатар музыкалық материал енді бір тұрақты автордың қолынан шыққан жоқ: әндермен Линданың өзі, Евгений Поздняков, Мара, Любаша және басқа музыканттар жұмыс істеді.
Стефанос Корколиспен ынтымақтастық
Келесі ұзақ шығармашылық кезең грек композиторы, пианист және продюсер Стефанос Корколиспен ынтымақтастық болды.
2006 жылы «АлеАда» альбомы жарық көрді. Онда электрондық және рок элементтері ішекті аранжировкалармен, грек интонацияларымен және Корколистің академиялық тәсілімен үйлесті.
2008 жылы «Sкор-Пионы» альбомы шықты. Оның дыбысталуы гитаралық әрі ауыр сипатқа ие болды, бірақ фортепианолық, симфониялық және этникалық элементтер де сақталды. Альбом жазбасына бірнеше елдегі музыканттар мен студиялар қатысты.
Bloody Faeries бірлескен жобасы аясында Линда мен Корколис Acoustics by Bloody Faeries акустикалық альбомын да шығарды. Онда әр кезеңдегі әндер дауыс, фортепиано және акустикалық аспаптарға қайта бейімделді.
Корколистің белсенді қатысуымен жасалған соңғы ірі студиялық альбом 2013 жылы шыққан «Лай, @!» болды. Альбомға «Повесь меня», «Паранойя», «Прямо в рай!», «Мозговые помехи» және аттас композиция енді.
«Карандаши и спички»
2015 жылы Линда «Карандаши и спички» альбомын шығарды. Бұл жұмыста ол музыка мен мәтіндердің негізгі авторларының бірі болды. Альбом инди-рокты, электрониканы, альтернативті попты және әншіге тән бейнелі поэзияны біріктірді.
Альбомға «Болеют все», «Кошкин дом», «Мне хорошо», «Шрамы», «Лабиринтами» және «Идеальная погода, чтобы идти к чёрту» әндері енді. Атауы қирау мен жасампаздықты біріктіру идеясын білдіреді: сіріңке от тұтата алады, ал қарындаш жаңа әлем бейнесін жасай алады.
Осы кезеңге Глеб Самойлов және The Matrixx тобымен «Добрая песня» үстіндегі ынтымақтастық та жатады.
«ДНК Мира»
Линданың оныншы студиялық «ДНК Мира» альбомы 2020 жылы жарық көрді. Ол 14 композициядан тұрады және электрондық музыканы, этникалық сарындарды, мистикалық образдарды және ұзақ атмосфералық аранжировкаларды қайтадан алдыңғы қатарға шығарады.
Альбоммен жұмысқа Михаил Кувшинов, Ольга Дзусова, гитарист Виталий Крымский және басқа музыканттар қатысты. «Антахкарана» композициясында дәстүрлі аспаптар мен халықтық ән айту тәсілдерін қолданатын Olena Uutai өнер көрсетті.
Альбомдағы басқа да елеулі әндер қатарында «Недолюбили», «Положи меня рядом», «Трещины», «Киты-Кошки», «Хватит!» және «Ты нравишься мне» бар.
Музыкалық стилі
Линда шығармашылығын бір ғана жанрмен шектеу мүмкін емес. Әртүрлі кезеңдерде оның музыкасында мыналар басым болды:
- электрондық және альтернативті поп-музыка;
- трип-хоп және даунтемпо;
- этникалық және фольклорлық элементтер;
- готик-рок және арт-рок;
- индастриал;
- поп-рок;
- акустикалық және неоклассикалық музыка.
Линдаға қатысты жиі қолданылатын «трип-рок» термині трип-хоп ырғағын, рок аспаптарын, атмосфералық электрониканы және театрландырылған вокалдық орындауды біріктіретін музыканы сипаттайды. Алайда әртіс мансабы бойы музыкасының формасы мен сипатын бірнеше рет өзгертіп, жобасын бір ғана стильдік санатпен шектеген емес.
Визуалдық эстетика
Жобаның маңызды құрамдастарының бірі визуалдық бейне болды. Линданың бейнебаяндары, альбом мұқабалары және сахналық костюмдері готикаға, этникалық өнерге, сюрреализмге, символизмге және авангардтық сәнге жүгінді.
«Ворона» кезеңіндегі бейне ерекше танымал болды: контрастылы грим, қара шаш, графикалық силуэттер және салқын пластика. Бірақ Линданың сыртқы келбеті ешқашан өзгеріссіз қалған жоқ. Әртүрлі жылдары ол қызыл, ашық, қара және жарқын түстерге боялған шашпен көрініп, андрогиндік, футуристік және этникалық эстетиканың элементтерін қолданды.
Әншінің өзі алғашқы тұйық бейнесі жасанды маркетингтік конструкция емес, оның ішкі күйін, гравюраға және мистикалық өнерге деген қызығушылығын бейнелегенін айтқан.
Ықпалы мен маңызы
Линда күрделі электрондық және этникалық дыбысты бұқаралық мәдениеттің бір бөлігіне айналдыра алған ресейлік танымал сахнадағы алғашқы орындаушылардың бірі болды. Оның әндері 1990-жылдардағы дәстүрлі эстрададан музыкалық жағынан да, визуалдық тұрғыдан да айтарлықтай ерекшеленді.
«Ворона» қараңғы эстетика, эксперименттік аранжировкалар және қалыптан тыс вокалдық мәнер коммерциялық табысты жобаның ішінде де өмір сүре алатынын көрсетті. Альбом 1990-жылдар аяқталғаннан кейін де мәдени маңызын сақтап, ықпалды ресейлік жазбалардың ретроспективалық рейтингтеріне еніп отырды.
Сонымен бірге Линданың маңызы Максим Фадеевпен ынтымақтастықпен ғана шектелмейді. Олардың бірлескен жұмысы аяқталғаннан кейін ол тағы сегіз студиялық альбом мен бірлескен жобалар шығарып, мәтін, музыка, визуалдық безендіру және продюсерлікке өз қатысуын біртіндеп кеңейтті.
Негізгі дискография
Студиялық альбомдар:
- 1994 — «Песни тибетских лам»
- 1996 — «Ворона»
- 1999 — «Плацента»
- 2001 — «Зрение»
- 2004 — «АтакА»
- 2006 — «АлеАда»
- 2008 — «Sкор-Пионы»
- 2013 — «Лай, @!»
- 2015 — «Карандаши и спички»
- 2020 — «ДНК Мира»
Басқа маңызды релиздер:
- «Танцы тибетских лам» — ремикстер альбомы;
- «Ворона. Remake & Remix» — ремикстер альбомы;
- «Эмбрион Right» және «Эмбрион Wrong» — эксперименттік ремикс жобалары;
- Acoustics by Bloody Faeries — Линда мен Стефанос Корколистің бірлескен акустикалық альбомы;
- Life @ — концерттік альбом.
Қорытынды
Линда — ресейлік альтернативті поп-музыкадағы ең танымал әрі дербес тұлғалардың бірі. Оның мансабы телевизиялық байқаулар мен коммерциялық поп-композициялардан басталды, алайда Максим Фадеев, Михаил Кувшинов және «Конвой» тобымен ынтымақтастық бұқаралық сахна үшін мүлдем жаңа музыкалық тіл қалыптастыруға көмектесті.
«Песни тибетских лам» және «Ворона» альбомдары әншіні 1990-жылдардың символдарының біріне айналдырды, бірақ оның шығармашылық жолы бұл кезеңмен аяқталған жоқ. «Зрение», «АтакА», «Sкор-Пионы», «Лай, @!», «Карандаши и спички» және «ДНК Мира» Линданың автор, экспериментатор және музыканы визуалдық өнермен жүйелі түрде біріктіретін суретші ретінде дамуын көрсетті.
Оның мұрасы жекелеген хиттермен ғана емес, шығармашылыққа деген көзқарасымен де анықталады: жанрлық шектеулерден бас тарту, визуалдық бейнеге ерекше көңіл бөлу, музыкалық экспериментке ұмтылу және ішкі сезімдерді дербес көркемдік әлемге айналдыра білу.
